Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

Το νούμερο ένα μιας νέας εκδοτικής σειράς


Μου είναι δύσκολο να μιλάω για εξαιρετικά μεγάλα βιβλία. Θα κάνω μια εξαίρεση όμως σε αυτήν την περίπτωση κάνοντας μια προσπάθεια να πω κάτι από τα πολλά που ούτως ή άλλως έχουν ειπωθεί, κυρίως επειδή θέλω να πω δυο λόγια για την έκδοση. Ο Edgar Allan Poe είναι ένας συγγραφέας που συντρόφευσε (και αυτός) τα εφηβικά μου χρόνια και συγκεκριμένα τις σκοτεινές ήμερες τους. Σκάβοντας βαθιά στη μνήμη ανασύρω το Κοράκι, το Μαύρο γάτο και κάποιες ακόμη από τις ιστορίες του σε μια ενδεχομένως φθηνή έκδοση του περιπτέρου. Μάλλον ξέρω για τον Πόε ό,τι έχω ακούσει από τους άλλους, δηλαδή αυτά που ξέρουν όλοι γι' αυτόν και τίποτα παραπάνω. Μάλλον πρέπει να διαβάσω όλα του τα έργα που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και ίσως να εντοπίσω αν υπάρχει κάποια βιογραφία του γιατί φαίνεται πως και ο βίος του έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Με τις σκέψεις αυτές, το πρώτο βιβλίο του που διάβασα ήταν Η αφήγηση του Άρθουρ Γκόρντον Πιμ από το Ναντάκετ εξαιτίας της νέα έκδοσης που μας προσέφερε ο εκδοτικός οίκος Gutenberg. Εξαιρετικό λογοτεχνικό έργο το οποίο εκδόθηκε το 1838. Αυτό ακριβώς που φανταζόμουν για τον Πόε, τον σκοτεινό, τον θανατερό, τον απαισιόδοξο συγγραφέα που περισσότερο η ιδέα του παρά τα κείμενά του εντέλει, συντρόφευσε την εφηβεία μου. Πρόκειται για μια θαλασσινή περιπέτεια γεμάτη αλμύρα, για ένα μυθιστόρημα που έχει ως σκοπό να ανακαλύψει νέες χώρες ή νέες ψυχικές καταστάσεις όταν ο άνθρωπος βρίσκεται ένα σκαλί πριν από τον θάνατό του. Ο πρωταγωνιστής, ο αφηγητής της ιστορίας του, παίρνει την απόφαση να ξεφύγει και να μπει λαθρεπιβάτης σε ένα φαλαινοθηρικό για να κάνει ένα μεγάλο θαλασσινό ταξίδι που το είχε σαν όνειρο. Από την αρχή ζει σε συνθήκη εγκλωβισμού, από την αρχή ο θάνατος παραμονεύει. Τις πρώτες ημέρες του στο καράβι ζει κρυμμένος με λίγο φαγητό και νερό σε στενάχωρο χώρο χωρίς αέρα. Κάπως έτσι, από την αρχή δυνατά, ξεκινά η περιπέτειά του και η δική μας ανάγνωση. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν πολλοί θάνατοι, αφού όλοι πεθαίνουν και μόνο ο πρωταγωνιστής συνεχίζει να ζει αντιμετωπίζοντας όλες τις δυσκολίες της ζωής μέχρι που τελικά να φτάσει κι αυτός σε έναν απότομο, κοφτό σχεδόν μυστηριώδη θάνατο που κι ο ίδιος ο αναγνώστης δεν μπορεί να πιστέψει. Ο Πόε δεν επιτρέπει στον αναγνώστη να χαλαρώσει, τον έχει εκεί συνένοχο να βλέπει τον αγώνα του ανθρώπου για να επιβιώσει επί ματαίω.

Οι κριτικοί έχουν ξοδέψει πολύ μελάνι αναλύοντας αυτό το έργο, όπως φαίνεται και από το παράρτημα της παρούσας έκδοσης αλλά και από τις πάμπολλες σημειώσεις που διακόπτουν συνεχώς και βιαίως τη ροή της αφήγησης. Ακόμη, θέλουν να στάθηκε αφετηρία και έμπνευση του Μέλβιλ για τον Μόμπι Ντικ του που εκδόθηκε δεκατρία χρόνια αργότερα. Μα δεν είναι ο μόνο μεγάλος συγγραφέας που εκτίμησε αυτήν την ιστορία του Πόε. Είναι και ο Ιούλιος Βερν που θέλησε να δώσει μια συνέχεια στο ξαφνικό και άδικο τέλος της ιστορίας κάτι που κάνει πράξη στη Σφίγγα των πάγων  (1897) αποσπάσματα του οποίου δίνονται στο παράτημα αυτής της έκδοσης με τέτοιον τρόπο ώστε να πειστούν κι εκείνοι που αδυνατούν να πιστέψουν ότι υπάρχει συνέχεια.

Ο τίτλος αυτός αποτελεί το πρώτο βιβλίο (κι ότι είναι πρώτο έχει από μόνο του μια κάποια αξία) που εντάχθηκε στη νέα πολυδιαφημισμένη και πολλά υποσχόμενη επετειακή σειρά του Gutenberg με τίτλο Aldina που εμπνεύστηκε και οργάνωσε ο Δημήτρης Αρμάος και διευθύνει η Ζωή Μπέλλα. Με αυτόν τον τρόπο γιορτάζει ο εκδοτικός οίκος τα 50 χρόνια της σπουδαίας ιστορίας του. Ο τίτλος αλλά και το λογότυπο της σειράς παραπέμπει στον σπουδαίο Ιταλό τυπογράφο Άλδο Μανούτιο που όποιος λίγο έχει διαβάσει για την ιστορία του βιβλίου και της τυπογραφίας δεν μπορεί παρά να έχει μάθει πολλά γι' αυτόν και για το έργο του. Η σειρά έχει σκοπό να εντάξει σπουδαίους τίτλους της παγκόσμιας λογοτεχνίας σε εξαιρετική μετάφραση, εμπλουτισμένους με εισαγωγικά κείμενα και παραρτήματα με κείμενα που αναλύουν το έργο. Βέβαια δεν ξέρω αν όλα αυτά τα επιπλέον κείμενα έχουν να προσθέσουν κάτι στην αξία του έργου. Ίσως να προσθέτουν αίγλη στο έτσι κι αλλιώς αριστούργημα που ο αναγνώστης κρατά στα χέρια του. Η σειρά δεν υπόσχεται μόνο φροντίδα στο περιεχόμενο αλλά και στην τυπογραφική εμφάνιση αν θέλει να επικαλείται το όνομα του Μανούτιο. Κι είναι πράγματι μια φροντισμένη έκδοση με καλόγουστα τυπογραφικά στοιχεία σε πολυτονικό, και καλό τυπογραφικό χαρτί. Αλλά η βιβλιοδεσία και το εξώφυλλο δεν κατάφερε να ξεφύγει από την αισθητική της άλλης εξαιρετικής σειράς του εκδοτικού οίκου της Orbis Literae.

Εν ολίγοις κρατώ στα χέρια μου ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό έργο, το μόνο μυθιστόρημα του Πόε, ενταγμένο σε μια φροντισμένη εκδοτική σειρά ενός εκδοτικού οίκου που πενήντα χρόνια τώρα μας προσφέρει την ποιότητα που έχουμε ανάγκη οι αναγνώστες, ενός εκδότη που αποδεικνύει συνεχώς ότι αγαπά το βιβλίο κι ό,τι περιλαμβάνει αυτό. Αν και η φροντίδα δεν θα είναι ποτέ αρκετή σε μια εκδοτική σειρά με αυτό το όνομα, οι τίτλοι που συνεχώς προστίθενται σε αυτήν αποδεικνύουν την ποιότητά της δίνοντας αυτήν την εγγύηση που χρειάζεται ο αναγνώστης πριν την κάθε αγορά του.

Οι επόμενοι τίτλοι της σειράς βρίσκονται εδώ.

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Για μία βιβλιοθήκη


Σαν το μυρμήγκι κουβαλάω τους θησαυρούς στη φωλιά μου. Κι είναι αλήθεια πως δεν έχω μόνο μία τρύπα για φωλιά. Κι είναι αλήθεια πως τελικά δεν έχω ούτε φωλιά ούτε θησαυρούς. Σαν το μυρμήγκι όμως κουβαλάω και σαν το μυρμήγκι είμαι σε μόνιμη αναζήτηση και μετακίνηση, καταλήγοντας να ζω χωρίς αυτούς σε τρύπες άλλων.

Αφήνω κομμάτια μου σε χώρους που ζω. Φεύγω και μένει πίσω κάτι από εμένα. Κάτι περισσότερο από μερικά αντικείμενα. Είναι τα βιβλία ο πιο πολύτιμος θησαυρός. Δεν είναι ένα αντικείμενο, είναι κάτι  περισσότερο ακόμη και από μια ιδέα. Φεύγω κι είναι σαν αφήνω πίσω κάτι από όλα όσα υπάρχουν μέσα μου βαθιά. Όσο κι αν προσπαθώ να απεξαρτηθώ, να ανεξαρτητοποιηθώ, είναι αδύνατον να ξεφύγω από τη σκέψη μου, από εμένα την ίδια. Κι είναι η διαμελισμένη βιβλιοθήκη μου επέκταση του είναι μου. Σκόρπια κομμάτια μου που λείπουν.

Πάντα υπάρχει η ελπίδα του ερχομού εκείνης της ημέρας που όλα τα κομμάτια της σκέψης θα συγκεντρωθούν σε έναν τόπο. Εσύ δεν ξέρω που θα είσαι, εγώ πάντως θα είμαι εκεί ολόκληρη. Όλες οι λέξεις μου θα είναι ταξινομημένες στα ράφια γύρω μου, θα είναι στη θέση τους. Κι είναι αυτές οι λέξεις άρτια επιλεγμένες, προσεχτικά ξεχωρισμένες από το σύμπαν των βιβλίων, κι έχουν αντέξει τόσο στο χρόνο όσο στο ξένο χώρο. Έχουν αντέξει χειμωνιάτικες κακοκαιρίες και καλοκαιρινές αναζητήσεις προμηθειών. Ένας πραγματικός θησαυρός είναι ο θησαυρός μου που κάποτε θα ζει με εμένα. 

Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017

Ένα παιδί από βιβλία


Τι υπέροχος τίτλος για το πρώτο βιβλιοβιβλίο ενός παιδιού. Τα παιδικά βιβλία που μιλάνε για βιβλία αναπτύσσοντας έτσι το αίσθημα της φιλαναγνωσίας και καλλιεργώντας την αγάπη για το βιβλίο με σκοπό να δημιουργήσουν νέους αναγνώστες, τολμώ να πω ότι είναι περισσότερα από αυτά των ενηλίκων. Όλοι εμείς που αγαπάμε το βιβλίο, αγαπάμε να διαβάζουμε βιβλιοβιβλία και να τα αγοράζουμε για εμάς ή για δώρα (τολμήστε αγαπητοί μου εκδοτικοί οίκοι να μεταφράζεται τέτοια βιβλία είναι μικρό το ρίσκο). Εξίσου αγαπάμε και τα παιδικά βιβλιοβιβλία γιατί πιστεύουμε ότι κάθε παιδί αξίζει να έχει ακούσει ή να έχει διαβάσει όσο πιο πολλές ιστορίες γίνεται για να μπορέσει να γίνει όταν μεγαλώσει ένας ενήλικας που σκέφτεται (και που συνεχίζει να διαβάζει).

Έτσι ακριβώς το κορίτσι και το αγόρι της ιστορίας του Oliver Jeffers έχουν διαβάσει τόσες ιστορίες, έχουν ταξιδέψει σε τόσα πελάγη λέξεων που τώρα πια η σκέψη τους αποτελείται μόνο από αυτές. Ιστορίες με μυθικούς ήρωες, ιστορίες από άλλους πλανήτες, ιστορίες με τέρατα και εξωτικά, μάγισσες και δεινόσαυρους αλλά και με πρίγκιπες ή με ζώα που μιλάνε την ανθρώπινη γλώσσα, μυριάδες ιστορίες που βρίσκονται στο μυαλό ενός παιδιού ακόμη κι όταν η ιστορία τελειώσει. Γιατί η σημαντικότερη στιγμή είναι εκείνη που θα διαβαστεί η τελευταία λέξη, τότε που το βιβλίο θα κλείσει και θα επιστρέψει στο ράφι της βιβλιοθήκης, τότε είναι που η ιστορία ξεκινά το μεγαλύτερο ταξίδι της, είναι η στιγμή εκείνη που οι λέξεις εγκλωβίζονται στη σκέψη και επανέρχονται, κατά τρόπο περίεργο, ξανά στη μνήμη όποτε τις χρειαστεί. 

Όπως και τα άλλα βιβλία του συγγραφέα Ουπς, Αυτό το ελάφι είναι δικό μου, Πως να πιάσεις ένα αστέρι κ.λπ. έχει κι αυτό υπέροχη εικονογράφηση, απλά σκίτσα φτιαγμένα σαν από μολύβι. Μέρος της εικονογράφησης είναι και οι λέξεις. Λέξεις από κλασικές κι αγαπημένες παιδικές ιστορίες. Με τον τρόπο αυτό, όπως κάθε βιβλιοβιβλίο που σέβεται τον εαυτό του έτσι κι αυτό, γίνεται η αλυσίδα που σε ενώνει με άλλα βιβλία, εκείνα τα κλασικά που πρέπει να διαβαστούν. Κομμάτια των ιστοριών δίνονται και σε εικόνα σε ένα ιδιαίτερο ψηφιακό κολάζ. Η βασική ιστορία σαν με το χέρι γραμμένη δεν αποτελείται από περισσότερες από εκατό λέξεις. Κι όμως φτάνουν μόνο λίγες λέξεις για να δώσουν στο παιδί να καταλάβει ότι διαβάζοντας ταξιδεύει σε μέρη που ούτε το αυτοκίνητο αλλά ούτε το αεροπλάνο μπορεί να τα πάει. Υπέροχο βιβλίο με την εγγύηση των εκδόσεων Ίκαρος που έχουν να μας μάθουν πολλά για τη σημασία της λέξης ποιότητα.





  
Υ.Γ. Αν γνωρίζετε κάποιον παθιασμένο με τα βιβλία κα την ανάγνωση και δικαίως αναρωτιέστε τι βιβλίο μπορείτε να του πάρετε που να μην το έχει διαβάσει, μία από τις χιλιάδες συμβουλές που θα μπορούσα να σας δώσω είναι να του δωρίσετε ένα παιδικό βιβλιοβιβλίο σαν κι αυτό, είμαι σίγουρη ότι θα το απολάμβανε πολύ. Καμιά φορά τα παιδικά βιβλία είναι κάτι παραπάνω από ένα παραμύθι. Είναι τέτοια η αισθητική τους που πλησιάζει πολύ ένα έργο τέχνης. Ο εικονογράφος, αυτός ο καλλιτέχνης, παίζει σπουδαίο ρόλο σε αυτό. 

Σάββατο, 1 Απριλίου 2017

Τα χρώματα του ποιητή

Πρέπει να έχω λιώσει πολλές σόλες παπουτσιών περπατώντας στους αθηναϊκούς δρόμους και σίγουρα θα συνεχίσω. Είναι που το κέντρο της πρωτεύουσας κάθε φορά μου προσφέρει νέες εκπλήξεις και συναισθήματα. Έτσι ένα συννεφιασμένο μεσημεράκι τα βήματά μου με οδήγησαν στις εκδόσεις Γαβριηλίδη στην Αγ. Ειρήνη. Μπήκα σε ένα υπέροχο νεοκλασικό και δεν κατάλαβα που ακριβώς μπήκα, σε ένα σπίτι, σε ένα βιβλιοπωλείο, σε ένα τυπογραφείο, σε μια εταιρεία, σε μία καφετέρια ή σε ένα κτίριο που τα συγκεντρώνει όλα αυτά. Ένιωσα αόρατη, ένιωσα ότι είμαι ένα φάντασμα που παρακολουθεί τις ζωές των άλλων καθώς εργάζονται. Με άφησαν όλοι στην ησυχία μου να νιώθω όπως θέλω καθώς αναζητούσα το σκοπό της επίσκεψής μου. Μόνο για μια στιγμή πρέπει να με είδε κάποιος, τότε που η μύτη μου σχεδόν ακουμπούσε έναν πίνακα και θέλησε να μου φωτίσει τον κόσμο.

Ένας καλλιτέχνης μπορεί να είναι δύο φορές καλλιτέχνης. Όχι γιατί είναι ένας αγαπημένος μου συγγραφέας και ποιητής αλλά γιατί αυτός μπορεί να είναι και ζωγράφος. Ο Αργύρης Χιόνης, αυτός ο υπέροχος άνθρωπος που θέλησε να φύγει νωρίς για να γλιτώσει, εκτός από τις υπέροχες λέξεις που άφησε πίσω του, μας άφησε και υπέροχα χρώματα. Αυτά που επισκέφθηκα ένα συννεφιασμένο μεσημεράκι καθώς περπατούσα τους χιλιοπερπατημένους δρόμους της Αθήνας. Σε αυτό το υπέροχο νεοκλασικό εκεί στον πρώτο όροφο έκατσα λίγο να ξαποστάσω στις άναρχα τοποθετημένες άδειες καρέκλες που μαρτυρούσαν μια ξεχασμένη εκδήλωση και να θαυμάσω τους πίνακες του ποιητή. Σε κάποιον διέκρινα μια ιστορία, λίγο από ένα παραμύθι, σε κάποιον διέκρινα τον εαυτό μου, σε όλους διέκρινα τον ποιητή.





   
Μην αναζητήσετε την έκθεση ζωγραφικής καθώς θα διαρκούσε μέχρι τις 23 Μαρτίου. Αναζητήστε όμως τις εκδόσεις Γαβριηλίδη που βρίσκονται στο πιο όμορφο κέντρο αυτό της Αθήνας, προσφέρουν καφέ και προσφορές και νομίζω πως κάθε φορά θα κρύβουν και μερικές εκπλήξεις. 
Αναζητήστε επίσης τις λέξεις του Αργύρη Χιόνη:
Το εξαιρετικό και πάντα αγαπημένο Οριζόντιο ύψος που μου έμαθε να προσέχω πως πατώ στην άσφαλτο γιατί από κάτω κρύβονται πέτρες που ονειρεύονται, 
τα τελευταία κείμενά του που συγκεντρώθηκαν για να μας πουν ότι μέχρι τελευταία στιγμή είχε σώας τα φρένας σε έναν κόσμο ολότελα σαλεμένο,
κάποια από τα εξαιρετικά ποιήματά του
κι αν είστε πολύ τυχεροί μπορεί αναζητώντας να βρείτε και τα παραμύθια του.