Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2016

Η βιβλιοθήκη ενός βιβλιοκριτικού



Οι εκδόσεις Πατάκη είχαν αναφέρει σε παλαιότερη δημοσίευσή τους ότι μετά την μεγάλη επιτυχία των βιβλίων της E. L. James είχαν την οικονομική δυνατότητα να εκδώσουν βιβλία λιγότερο εμπορικά περισσότερο ποιοτικά. Συγκεκριμένα είχαν αναφερθεί στην έκδοση των απάντων του πολύ αγαπημένου λογοτέχνη Χ. Λ. Μπόρχες που είχαν μείνει δίχως εκδότη μετά το κλείσιμο των Ελληνικών Γραμμάτων. Πράγμα που έπραξαν και τα άπαντά του τα τελευταία χρόνια ξανακυκλοφορούν στην ελληνική αγορά εμπλουτίζοντας τη βιβλιοπαραγωγή με τις σκέψεις και τις λέξεις του μεγάλου συγγραφέα. Οι εκδόσεις Πατάκη όμως εξακολουθούν να μας εκπλήσσουν ευχάριστα με τις ποιοτικές εκδοτικές επιλογές τους αλλά και την τυπογραφική αισθητική τους.

Λόγος για το νεοεκδοθέν βιβλίο με αρθρογραφία του George Steiner με τίτλο "Περί λόγου, τέχνης και ζωής". Ο αυστριακής καταγωγής Στάινερ γεννημένος το μακρινό 1929 δίδαξε συγκριτική λογοτεχνία σε μεγάλα πανεπιστήμια ενώ συνεργάστηκε με τα καλύτερα λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες συντάσσοντας λογοτεχνικές κριτικές και όχι μόνο. Έχει εκδώσει πολλούς τίτλους δοκιμίων λογοτεχνικού ενδιαφέροντος πολλοί από τους οποίους έχουν μεταφραστεί και στα ελληνικά, να ξαναθυμηθούμε το ολιγοσέλιδο μεγάλο βιβλιοβιβλίο με τίτλο "Η σιωπή των βιβλίων".

Στο νεοεκδοθέν βιβλίο συγκεντρώνονται 28 άρθρα από τα 130 που είχαν δημοσιευθεί μεταξύ των ετών 1967-1997 στο περιοδικό New Yorker. Τα περισσότερα αναφέρονται σε λογοτεχνικά έργα και συγγραφείς αλλά και σε ιστορικά γεγονότα, σε πολιτική, φιλοσοφία και τέχνη φανερώνοντας, αναπτύσσοντας και αναλύοντας το ευρύ γνωστικό πεδίο του Στάινερ. Θα σταθώ κυρίως στις κριτικές λογοτεχνίας καθώς ίσως να είναι η πρώτη φορά που διαβάζω τόσο εμπνευσμένες βιβλιοκριτικές που καταφέρνουν να σταθούν από μόνες τους σαν μικρές μελέτες, μικρά δοκίμια περί λόγου και τέχνης, μικρά διαμαντάκια ενός μεγάλου πνεύματος. Με αφορμή κάποιο βιβλίο ή όλο το συγγραφικό έργο ενός συγγραφέα ο Στάινερ ξαναθυμάται μεγάλα ονόματα συγγραφέων, φιλοσόφων, πολιτικών, παραθέτει, συγκρίνει, αναλύει από τη σκοπιά ενός μελετητή ή γιατί όχι κι ενός λογοτέχνη. Εκατοντάδες τίτλοι βιβλίων περνάν από τα μάτια του αναγνώστη, χιλιάδες σελίδες πνευματικού έργου συνοψίζονται σε λίγες γραμμές υπενθυμίζοντάς σου πόσα βιβλία που οφείλεις να έχεις διαβάσει δεν έχεις διαβάσει ακόμα. Ονόματα όπως Γετρούδη Στάιν, Τζορτζ Όργουελ, Τόμας Μπέρνχαρντ, Μπέρτολτ Μπρεχτ, Σάμιουελ Μπέκετ, Σίγκμουντ Φρόιντ, Νόαμ Τσόμσκι και τόσα άλλα περνούν και ξαναπερνούν από μπροστά σου, όχι μόνο τα ονόματα αλλά στιγμές από τη ζωή τους, τα έργα τους, τις θεωρίες και τις απόψεις τους φανερώνοντας έναν ακούραστο μελετητή,  έναν επιστήμονα της τέχνης, έναν προσεκτικό αναγνώστη, ένα λάτρη της καλής λογοτεχνίας, θυμίζοντάς σου ξανά και ξανά πόσο φτωχή είναι η βιβλιοθήκη του πνεύματος σου.

Αξίζει να ειπωθούν δύο λόγια για την ούτως ή άλλως δύσκολη δουλειά του μεταφραστή όταν αυτή είναι επιτυχημένη. Η αναζήτηση δεκάδων βιβλίων ούτως ώστε η μετάφραση των παραθέσεων να ανταποκρίνεται στις ελληνικές εκδόσεις (πολλές εξαντλημένες) είναι μια επιπλέον δυσκολία που προσφέρει σε εμάς τους αναγνώστες ακόμη περισσότερους τίτλους σημαντικών βιβλίων. Κι αν κάποιος κάποτε με ξαναρωτήσει τι βιβλία πρέπει να διαβάσω θα τον συμβουλεύσω να ανατρέξει στα άρθρα του Στάινερ που κρύβουν αυτόν το γνωσιακό πλούτο.

Αυτά είναι μόνο κάποια από τα βιβλία που αναφέρονται στα άρθρα του, όλα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας που πρέπει να έχεις διαβάσει:

Librarian's Slidely by Slidely Slideshow

10 σχόλια:

To love life for what it is είπε...

Ενδιαφέρον φαίνεται το βιβλίο, θα το ψάξω! Τι ωραία που του αφιέρωσες μια ανάρτηση κι έτσι πληροφορήθηκα γι' αυτό! :-)
(Δε θυμίζει λίγο το Confiteor το εξώφυλλό του;)

librarian είπε...

To love... απόλαυσα ιδιαίτερα αυτές τις μικρές μελέτες πιο πολύ γιατί μιλάει για άλλα βιβλία που θα ήθελα να διαβάσω.
Το εξώφυλλο θυμίζει το Confiteor καθώς και το βιβλίο της προηγούμενης ανάρτησης, αλλά το περιεχόμενο ουδεμία σχέση έχει με κανένα από όλα αυτά, αλλά έχω την εντύπωση πως σε αυτό το βιβλίο ταιριάζει περισσότερο, σαν να είναι οι ράχες των βιβλίων που παραθέτω στο βίντεο!

Michael K. είπε...

Και εγώ συμφωνώ ως προς το εξώφυλλο! Θα του ρίξω οπωσδήποτε μια ματιά όπου το πετύχω. Επιφυλάσσομαι να το βάλω στα προς ανάγνωση καθώς έχει μαζευτεί πολύ υλικό χώρια το οικονομικό...

librarian είπε...

Michael κράτα το στα υπόψιν.

Μαραμπού είπε...


Πριν απ' όλα και πάνω απ' όλα, προφιτερόλ είναι αυτό που διακρίνω;;;

Και μετά από αυτό το χτύπημα κάτω από τη μέση, να πω ότι συμφωνώ με την ανάρτησή σου και τις σκέψεις που καταθέτεις. Τα τελευταία χρόνια αρχίζω να αγαπώ πολύ τις εκδόσεις Πατάκη. Με τα λεφτά της James διεύρυναν τον κατάλογο των βιβλίων τους, επενδύοντας στην ποιότητα όταν θα μπορούσαν κάλλιστα να συνεχίσουν στην ευκολία ανάλογων βιβλίων σαν το Γκρι. Μακάρι η James να συνεχίσει για χρόνια να γράφει τα βιβλία της αν είναι να φτάνουν σε μένα βιβλία σαν του Στάινερ ή του Μέντελσον! Επίσης αγαπώ την τυπογραφική σύνθεση των εκδόσεων καθώς και την γενικότερη αισθητική τους. Θεωρώ ότι είναι από τους πιο μοντέρνους εκδοτικούς που διαθέτουμε!

Τι να πούμε τώρα για τον Στάινερ! Όπως τα έγραψες είναι. Αποτελεί έναν μικρό σοφό που μας μεταδίδει τις γνώσεις του και την αγάπη του για την ανάγνωση. Μόνο κερδισμένοι βγαίνουμε από αυτά τα βιβλία. Εγώ τα προτιμώ συχνά κυρίως γιατί περιέχουν πολλές αναφορές σε βιβλία και συγγραφείς και έτσι διευρύνω και εγώ τους ορίζοντές μου. Βέβαια, είναι και ένα σεμινάριο για το πώς πρέπει να γράφονται οι σωστές κριτικές. Η ανάγνωσή τους δεν σταματά ποτέ, επανέρχεσαι σε αυτά με κάθε αφορμή, όταν ας πούμε έχεις διάαβσει κάποιο από τα βιβλία που αναφέρονται εκεί μέσα και θες να συγκρίνεις τις σκέψεις που σου δημιούργησε με τις σκέψεις του κριτικού.

Ενώ τον αγόρασα με λαχτάρα τον Στάινερ και διάβασα 4-5 δοκίμια (δεν χρειάζεται να σου πω με ποιο ξεκίνησα!!), μετά μπλέχτηκα με άλλες αναγνώσεις και τον έβαλα στην αναμονή. Εκεινη την συλλογή που πηγα από την αρχή ως το τέλος όμως, χωρίς να μπορώ να την αφήσω από τα χέρια μου, ήταν το "Περιμένοντας τους βαρβάρους" του Μέντλεσον, πάλι από εκδόσεις Πατάκη. Στην προτείνω με σιγουριά. Πιο ευκολοχώνευτες κριτικές από του Στάινερ αλλά εξίσου σημαντικές και πρωτότυπες.

Και να πω και κάτι για τα εξώφυλλα που αναφέρει και η tllfwii πιο πάνω, και το είχα σκεφτεί και εγώ μόλις τα είχα αντικρίσει. Η βιβλιοθήκη στο confiteor μοιάζει κάπως ψεύτικη ενώ στον Στάινερ διαθέτει μια φυσικότητα, ότι είναι υπαρκτή ή κάποτε μπορεί να υπάρξει. Παρότι βιβλιοφιλικό εξώφυλλο, δεν μου αρέσει εκείνο του confiteor, παραξενιά, τι να πεις!

librarian είπε...

Και βέβαια προφιτερόλ (σε θαύμασα μόλις για τις μαντικές σου ικανότητες) με μολύβι από άσπρη σοκολάτα, δεν μου πήγε να το φάω, μα να φάω ξυλομπογιά; χάθηκε ο κόσμος να βάλουν ένα βιβλιαράκι.

Προφανώς η πρώτη παράγραφος είναι απόρροια δικών σου σκέψεων που ενστερνίζομαι. Βέβαια, αν είναι έτσι μακάρι να γράψει ένα βιβλίο για κάθε απόχρωση του γκρι και μακάρι το παράδειγμα του πατάκη να το ακολουθήσει και ο ψυχογιός.

Μπαίνει στα υπόψη το βιβλίο που αναφέρεις (το οποίο δεν γνώριζα) κι εύχομαι να επανέλθεις στα άρθρα του Στάινερ γιατί νομίζω ότι θα σου αρέσουν όλα! Εύχομαι να απόλαυσες αυτό από εκείνο ξεκίνησες, αλλά το ίδιο καλό ήταν και το επόμενο που αναφέρεται στην ιστορία της δημιουργίας του λεξικού Oxford και το τελευταίο που αναφέρεται στον ακαδημαϊκό κόσμο. Μακάρι να περιελάμβανε και τα υπόλοιπα άρθρα που έχει κατά καιρούς δημοσιεύσει.

Όσο για το εξώφυλλο, καταρχάς να αναφέρω ότι μου αρέσει το χαρτί (και το τυπογραφικό χαρτί που χρησιμοποιεί ο Πατάκης, έλεος που το έχουν γυρίσει όλοι (Κέδρος, Καστανιώτης, Διόπτρα κ.ά.) στην εφημερίδα και ότι έχει αφτιά. Η φωτογραφία είναι καλή, μου άρεσε εξίσου και του Confiteor δεν μου άρεσε τόσο του Κέδρου στο βιβλίο του Φαρούπου (πως τους ήρθε να βάλουν πιξελιασμένη εικόνα;). Και τώρα νομίζω ότι πρέπει να σταματήσω να μιλάω για τυπογραφική αισθητική με κάποιον που δεν τον ενδιαφέρει (μην απαντήσεις, άστο να πέσει κάτω).

Μαραμπού είπε...

Χαχα, οκ, το αφήνω να πέσει κάτω :p

Επίτρεψέ μου να διαφημιστώ λίγο: http://pepperlines.blogspot.gr/2016/05/blog-post.html#more :)

Ναι θα επανέλθω σύντομα. Μην με κάνεις να το πιάσω τώρα αμέσως!

librarian είπε...

Εννοείται! θα μελετήσω την ανάρτηση.

Μαραμπού είπε...

Ορίστε το νέο μπεστ σέλερ από Πατάκη. Τετραλογία. Μόλις είδα διαφήμιση στην τηλεόραση. Μακάρι να πάει καλά! Έτσι θα ωφεληθούμε και εμείς :p

http://www.politeianet.gr/books/9789601669427-carlan-audrey-patakis-to-koritsi-tou-imerologiou-263500

librarian είπε...

Άντε μπράβο, πιασάρικο φαίνεται, διαφήμιση και στην τηλεόραση, μακάρι να βγει και σε κανένα πρωινάδικο, καλή επιτυχία να ευχηθούμε από εδώ.